Có những người thầy không chỉ lặng lẽ gieo con chữ để thay đổi một thế hệ, mà họ còn biến tri thức thành hành động giàu nhân ái và sẻ chia để lan tỏa yêu thương và cứu rỗi cả một cộng đồng. Với thầy Đỗ Đức Thuần, giáo viên Trường THCS Liên Thủy (Quảng Trị), Chủ nhiệm Quỹ sách “Thầy Thuần và Cộng sự”, hành trình ấy không bó hẹp ở trên bục giảng hay ngôi trường mà anh gắn bó, công tác nhiều năm, mà còn là sự tiếp nối qua những chuyến đi thiện nguyện hướng về vùng cao Trường Sơn, nơi còn nhiều mảnh đời cần được sưởi ấm và nâng đỡ.
Một trong những dấu ấn ý nghĩa và nhân văn của hành trình ấy đã được khắc họa lại trong tác phẩm “VNV với người Vân Kiều”, bức ảnh đạt giải Ba hạng mục Nhân vật trong cuộc thi ảnh “Khoảnh khắc tình nguyện” do Cộng Đồng Tình Nguyện Việt Nam (VNV) tổ chức với chủ đề “Tình nguyện – Yêu thương – Kết nối”.
Bức ảnh được chụp vào 30/03/2025 tại bản Ho, xã Kim Thủy, huyện Lệ Thủy cũ (nay là xã Kim Ngân, tỉnh Quảng Trị), vùng đất nằm bên dãy Tây Trường Sơn hùng vĩ. Đây cũng là mảnh đất từng giữ vai trò quan trọng trên tuyến đường Hồ Chí Minh trong thời kỳ kháng chiến. Bức ảnh đã tái hiện một trong những chương trình hướng đến con em người dân tộc Bru-Vân Kiều nhằm sẻ chia những khó khăn mà các em nhỏ và bà con nơi vùng cao đang phải đối diện, với thông điệp “Hãy cùng VNV hướng về đồng bào Vân Kiều có tấm lòng trong sáng!”. Khoảnh khắc trong ảnh được ghi lại khi thầy Đỗ Đức Thuần cùng cô giáo Võ Lê Nhân Tình, thành viên Nhóm Thiện nguyện Lệ Thủy, đến thăm gia đình em Hồ Văn Bút và trao 6 triệu đồng hỗ trợ cho em Hồ Thị Diệp, học sinh lớp 6 của Trường PTDT bán trú TH&THCS số 2 Kim Thủy. Hoạt động nằm trong chương trình thiện nguyện với chủ đề “Trao yêu thương, nhận nụ cười”.
Bức ảnh đã tái hiện chân thực cuộc sống còn nhiều khó khăn của đồng bào Bru-Vân Kiều nơi vùng cao Trường Sơn. Thầy chia sẻ “… bà con người Bru-Vân Kiều nói chung còn rất nhiều khó khăn, thiếu thốn, trẻ con thì lại càng thiệt thòi và đáng thương hơn! Những bữa ăn thiếu dưỡng chất, những tấm áo chưa lành, chưa đủ ấm… khiến cho những đứa trẻ nơi đây nhỏ thó, yếu ốm hơn nhiều so với trẻ em những nơi khác.” Gia đình đồng bào nơi đây không có điều kiện kinh tế, sự ràng buộc của hủ tục lạc hậu, nên sự thiệt thòi và đáng thương của những đứa trẻ nơi đây là điều trăn trở thôi thúc anh gắn bó với thiện nguyện nhiều hơn.
Nhân vật nhỏ bé ngồi ở hàng đầu trong bức ảnh là Hồ Thị Diệp, học sinh lớp 6 của Trường PTDT bán trú TH&THCS số 2 Kim Thủy, đang mắc bệnh nặng. Gia đình em không đủ khả năng trang trải chi phí điều trị nên nhóm thiện nguyện đã kêu gọi sự hỗ trợ từ cộng đồng để giúp đỡ em. “Cháu Hồ Thị Diệp chỉ là một trong rất nhiều trường hợp mà chúng tôi đã kêu gọi giúp đỡ trong suốt hành trình thiện nguyện của mình”, thầy Thuần chia sẻ.
Không phải là một nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp, thầy Thuần cho biết bức ảnh của mình không được dàn dựng hay kiếm tìm sự đặc sắc, điểm độc đáo về kỹ thuật mà là sự kết hợp hài hòa nét chấm phá chân thật, dấu ấn dung dị của những trái tim nhiệt huyết, chân thành, chất phác của những con người có mặt trong khung hình. “Theo tôi, bức ảnh này chẳng có gì nổi bật so với các tác phẩm khác. Có chăng, đó là sự chân thật trong bố cục và tấm lòng chân thành của những con người có mặt trong khung hình”, thầy Thuần khiêm tốn bộc bạch. Những tấm ảnh được chụp trong những hành trình nhân ái, với thầy Thuần, giản đơn chỉ là cách thức lưu giữ và trân trọng những khoảnh khắc đời thường nhưng giàu cảm xúc.
Chia sẻ về động lực tham gia cuộc thi, thầy Đỗ Đức Thuần bày tỏ điều thôi thúc thầy không khởi nguồn từ sự khao khát đạt giải thưởng hay sự công nhận của cộng đồng, mà là niềm mong muốn được lan tỏa tinh thần tận tâm, phụng sự cộng đồng mà sứ mệnh Cộng đồng tình nguyện Việt Nam (VNV) đang theo đuổi. Với thầy, những hoạt động thiện nguyện hướng về các vùng đặc biệt khó khăn, trong đó có đồng bào Bru-Vân Kiều, chính là minh chứng sống cho giá trị nhân văn mà tổ chức VNV đang dựng xây và kiến tạo. “Tôi muốn lan tỏa tinh thần tận tâm phụng sự và cống hiến vì cộng đồng của VNV, nhất là khi chúng ta cùng hướng về đồng bào các vùng đặc biệt khó khăn như đồng bào Bru – Vân Kiều. Đó là tầm nhìn và giá trị nhân văn sâu sắc mà VNV đang theo đuổi dưới sự dẫn dắt của Chủ tịch Đỗ Văn Dệ.”, thầy tâm sự.
Khi nhận thấy “đứa con tinh thần” của mình được trao giải tại cuộc thi, thầy Thuần cho biết cảm xúc đầu tiên là sự bất ngờ và hạnh phúc. Tuy nhiên, niềm vui ấy không nằm ở giá trị của giải thưởng, cũng chẳng phải là sự công nhận thành tích từ cộng đồng, mà ở việc những khoảnh khắc bình dị, chân thực, đầy xúc cảm trong những dấu chân thiện nguyện ấy đã được lan tỏa và hun đúc tinh thần nhân văn tới nhiều người hơn nữa tới cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ. Thầy nhận định rằng “Tôi bất ngờ và rất vui. Niềm vui không nằm ở giá trị của giải thưởng, mà ở chỗ những khuôn hình bình thường, giản dị của mình đã được ghi nhận và lan tỏa. Với tôi, giải thưởng này mang một ý nghĩa rất lớn: điều gì xuất phát từ trái tim sẽ đến được với trái tim. Hãy cứ trao đi yêu thương, chúng ta chắc chắn sẽ nhận lại nụ cười.”
Theo thầy Đỗ Đức Thuần, bức ảnh “VNV với người Vân Kiều” chỉ là một lát cắt nhỏ trong hàng nghìn hoạt động hướng về cộng đồng của Cộng đồng tình nguyện Việt Nam (VNV) và Quỹ sách “Thầy Thuần và Cộng sự” với một trong những chương trình tiêu biểu gần đây là “35 chương trình thiện nguyện” được thực hiện từ 15/02/2025 – 15/02/2026 với số tiền huy động được trên một tỷ đồng. Những trải nghiệm đó giúp thầy có cách nhìn khác về nhiếp ảnh: “Nhiếp ảnh nhiều khi không cần đến sự sắp đặt hay bố trí khuôn hình, nhân vật, ánh sáng, màu sắc… mới có bức ảnh đẹp. Nhiếp ảnh, nhất là về các hoạt động thiện nguyện cần sự trải nghiệm thực tế, chân thực và xúc động”, nơi những tấm lòng sẻ chia đang từng ngày gieo niềm tin, hy vọng để tái sinh cộng đồng tươi đẹp và chan chứa tình người.
Thông qua tác phẩm, thầy Đỗ Đức Thuần mong muốn gửi gắm thông điệp đầy ý nghĩa: Hãy cùng chung tay sẻ chia với đồng bào vùng cao. Theo thầy, điều quan trọng nhất mà bức ảnh mang lại không phải là sự ghi nhận hay giải thưởng, mà là sự rung động nơi người xem khi nhìn thấy cuộc sống của những đứa trẻ nơi miền núi, “Chỉ cần nhìn vào ánh mắt trong trẻo của những đứa trẻ Vân Kiều, chúng ta sẽ hiểu rằng các em rất cần sự quan tâm và giúp đỡ của cộng đồng”. Với thầy, người làm thiện nguyện có thể không nhận lương, nhưng phần thưởng lớn nhất họ nhận được chính là nụ cười – thứ giá trị không gì có thể đong đếm; “Bởi vậy, tôi mong các bạn trẻ hãy tận tâm cống hiến vì cộng đồng, góp phần lan toả những điều tốt đẹp trong cuộc sống, viết tiếp câu chuyện nhân văn mà VNV cùng với bao tình nguyện viên trên cả nước đã, đang và sẽ dày công xây đắp!”, thầy chia sẻ. Hãy sống như một dòng sông, lặng lẽ xuôi dòng, lặng lẽ cho đi, bao dung và để lại những mùa xanh, điều tốt đẹp cho đời, cho người.
Người thực hiện: Hợp Nguyễn
Biên tập: Hà Trang
